W latach 2007-2013 na gospodarkę odpadami (głównie komunalnymi) Polska może przeznaczyć 3,3 mld zł z funduszy strukturalnych. Stanowi to zaledwie 16% potrzebnych w tym czasie środków na podstawowe inwestycje, niezbędne dla realizacji naszych zobowiązań akcesyjnych. Konieczne jest dodatkowe zaangażowanie sektora prywatnego w wysokości 11,7 mld zł. Dodatkowo główną przeszkodą dla inwestycji prywatnych jest niestabilne prawo odpadowe.

Z dużym prawdopodobieństwem doprowadzi to do sytuacji, że nawet przy 100% wykorzystaniu funduszy strukturalnych Polska nie zrealizuje celów dyrektyw unijnych i zapłaci kary, które mogą wynosić dziennie 250 tys. euro! I to już w roku 2011. Konsekwencje poniesie oczywiście podatnik.

W ostatnich tygodniach Rada Ministrów uchwaliła Program Operacyjny „Infrastruktura i Środowisko 2007-2013" oraz „Krajowy Plan Gospodarki Odpadami 2010". Ministerstwo Rozwoju Regionalnego szacuje, że w latach 2007-2013 na podstawowe inwestycje w gospodarce odpadami należy przeznaczyć w skali kraju ok. 15 mld zł. Środki te mają posłużyć osiągnięciu celów wynikających z dyrektyw unijnych i zobowiązań akcesyjnych. Nasz kraj zobowiązał się m. in. do:

- redukcji składowania odpadów biodegradowalnych o 25% do 2010 roku i o 50% do 2013 r.,
- odzysku 60% i recyklingu 55% odpadów opakowaniowych do roku 2014 ,
- dostosowania składowisk odpadów komunalnych do standardów UE, zamykania składowisk nie spełniających tych norm,
- odzysku i recyklingu zużytego sprzętu elektrycznego.

Ze wspomnianych 15 mld zł, niezbędnych na inwestycje, bez których nie zrealizujemy wymogów akcesyjnych mamy zaledwie 3,3 mld zł z funduszy strukturalnych. Tak więc ponad 80% niezbędnych środków (11,7 mld zł) powinien zaangażować w te inwestycje sektor prywatny. Trudno bowiem zakładać, że środki te mogłyby pochodzić z budżetów samorządów i państwa. Tylko sektor prywatny, we współpracy z samorządami lokalnymi, jest w stanie zapewnić zarówno niezbędne środki finansowe, racjonalne planowanie i projektowanie nowoczesnych instalacji i zakładów oraz efektywne zarządzanie nimi.

Dobrą podstawę do tej współpracy stanowi dotychczasowa współpraca sektorów publicznego i prywatnego, której efektem jest chociażby prywatyzacja w minionych latach prawie 60% rynku odpadów komunalnych, związany z tym wzrost jakości usług dla mieszkańców oraz przyjęte niedawno przepisy dotyczące Partnerstwa Publiczno-Prywatnego. Dodać należy, że w minionych 4 latach, to właśnie przedsiębiorstwa prywatne zapewniły realizację uzgodnionych w Traktacie akcesyjnym poziomów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych.

Tymczasem podjęta przez Ministerstwo Budownictwa inicjatywa legislacyjna zmierzająca do zmiany ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, idzie w zupełnie przeciwnym kierunku - przywrócenia na rynku gospodarki odpadami monopolu gmin poprzez wprowadzenie tzw. „podatku śmieciowego". Realizacja takiej ustawy oznaczałaby wywłaszczenie z rynku gospodarki odpadami przedsiębiorstw prywatnych, działających na nim od początku lat 90-tych.

Zwolennicy tej inicjatywy legislacyjnej argumentują, że gospodarka odpadami jest zadaniem własnym gminy, co jest prawdą, ale zapominają o tym, że jest nim również np. dostarczanie energii elektrycznej, a mimo to gminy nie zamierzają wywłaszczać bez odszkodowania producentów tej energii. Projekt ten jest krytykowany zarówno przez przedsiębiorców, jak również Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz ekspertów. W tej sprawie odbyła się również debata na forum sejmowej Komisji Gospodarki, której członkowie jednoznacznie w sposób bardzo krytyczny ocenili pomysły przejęcia rynku przez zakłady i spółki gminne.

W swych stanowiskach kierowanych do urzędów centralnych, Polska Izba Gospodarki Odpadami podkreśla, że w najbliższych latach konieczne jest przede wszystkim radykalne ograniczanie składowania odpadów. Można to osiągnąć w oparciu o istniejące już przepisy oraz instrumenty ekonomiczne. Tymczasem wg oficjalnych danych, niespełna 50% samorządów wprowadziło na swym terenie podstawowe standardy planowania i zarządzania gospodarką odpadami (plany gospodarki odpadami, regulaminy utrzymania czystości, wymagania wobec przedsiębiorstw zajmujących się gospodarką odpadami).

Innym ważnym warunkiem postulowanym przez Polską Izbę Gospodarki Odpadami jest definitywne zamknięcie składowisk odpadów nie spełniających wymogów UE oraz znaczące zwiększanie opłaty marszałkowskiej za składowanie do poziomu, który zapewni opłacalność prowadzenia segregacji, recyklingu i termicznego przetwarzania odpadów. Uzyskane w ten sposób dodatkowe środki należy zaś przeznaczać w całości na zamykanie, monitoring i rekultywację starych składowisk oraz na edukację ekologiczną.

"Polska Izba Gospodarki Odpadami"